Het Urkerland
Groep van vijftig Urkers bezoekt Auschwitz en Birkenau. Groep van vijftig Urkers bezoekt Auschwitz en Birkenau.
6

'Auschwitz, om stil van te worden'

Het was een lange rit naar en van Polen, maar de groep van bijna vijftig plaatsgenoten die vorige week naar Auschwitz en kamp Birkenau is geweest, is diep onder de indruk teruggekeerd. De verschrikkingen die zich daar in de Tweede Wereldoorlog hebben afgespeeld zijn niet te beschrijven. ,,Om het allemaal te kunnen begrijpen, moet je er een keer geweest zijn'', zegt één van de deelnemers.

Het is stil als de bus voor de ingang van Auschwitz stopt. Geen van de deelnemers was hier eerder geweest en ze kenden deze plaats alleen maar van verhalen en beelden op de televisie. Zou het er werkelijk zo uitzien als op de beeldbuis? Al gauw na binnenkomst bleek dat de harde werkelijkheid heel veel los maakte bij de deelnemers. De Nederlandssprekende gids vertelde de verhalen alsof ze gisteren gebeurd waren. Het zien van de foto's van mensen die in hun laatste levensuur nog dachten te overleven maakte veel - ook tranen - los. ,,Hoe kan het dat mensen elkaar dit aandoen?'', was de meest gestelde vraag. Niet eens aan elkaar, maar vaak aan zichzelf, in diepe gedachten verzonken.


Nooit meer


Grote groepen jongeren gingen vrolijk gestemd naar binnen. Een paar uur later gingen ze met vertrokken gezichten, sommigen elkaar troostend, weer naar buiten. Indrukken opdoen, maar met het doel hun verhalen op de scholen die zij vertegenwoordigden op papier te zetten. ,,Elkaar bewust maken van deze geschiedenis zodat dit nooit meer gaat gebeuren'', zo omschreef een Duitse leraar het doel van het bezoek van zijn leerlingen. Dat maakte indruk.


Zonder woorden


Nadat de meeste gebouwen waren bezocht ging de groep verder naar kamp Birkenau, gebouwd omdat Auschwitz de grote groepen Joden niet kon verwerken. De gaskamers, de verbrandingsovens, maar ook de tekst op een herdenkingssteen 'Laat deze plaats eeuwig een kreet van wanhoop zijn en een waarschuwing aan de mensheid. Hier hebben de nazi's ongeveer anderhalf miljoen mannen, vrouwen en kinderen vermoord. Voornamelijk Joden uit verschillende Europese landen', raakte deelnemers in hun binnenste. De rondleiding van de gids gebeurde in stilte en respect, de plaatsen waar de gevangenen hun laatste levenstekens achterlieten werden snel en zonder woorden verlaten.


De reis naar het hotel op de Pools-Duitse grens was lang, maar veel te kort om alle indrukken goed te kunnen verwerken. Daar was ook de laatste avond in het hotel voor nodig, maar ook de dagen daarna op Urk werd er nog lang over de ervaringen van de bezoeken aan Auschwitz en kamp Birkenau geappt en gemaild. ,,Opdat wij niet vergeten. Laat Auschwitz en Birkenau een leerschool voor de mensheid zijn.''