Het Urkerland
0

Pleidooi voor onderzoek naar Urker taal

Het Urkers heeft goede papieren om uitgeroepen te worden tot officiële taal. Binnen de EU zou geprofiteerd kunnen worden van speciale regelingen voor minderheidstalen. Toch betoogde schrijver, journalist en oud-plaatsgenoot Rien van den Berg dat onze taal vooral baat zou hebben bij een serieus wetenschappelijk onderzoek, want dat is nog nooit goed uitgevoerd.



Rien van den Berg kan zich er hogelijk over verbazen dat er nog maar zo weinig bekend is over het Urkers: ,,Over vele andere streektalen en dialecten in Nederland is van alles bekend, maar Urk is een witte vlek. En dat terwijl we hier het meest levende dialectgebied van Nederland hebben. 95 procent van de bevolking maakt op de een of andere manier gebruik van het Urkers.”
 

Meertens

In het verleden streken al diverse keren wetenschappers neer om het Urkers te bestuderen. Onder hen de bekende dialectoloog Piet Meertens. ,,Maar die kwam naar Urk met het idee dat hier een oerversie van het Nederlands werd gesproken”, zegt Van den Berg. ,,Net zoals er wetenschappers waren die dachten dat op Urk de oer-Hollander leefde. Zijn onderzoek is daarom nutteloos.”
Volgens Van den Berg zijn er volop interessante onderzoeksvragen te bedenken rondom het Urkers. Bijvoorbeeld als het gaat om de ontwikkeling van klinkers (egeten-egieten, bijna-baina). Daar lijkt een ontwikkeling zichtbaar die van het Nederlands af gaat, terwijl steeds meer echte Urker woorden vervangen worden door Nederlandse equivalenten (banen-stoep, ossebosse-schommel).
 

Wij tegen de rest

Ook de vraag waarom het Urkers nog zo springlevend is, zou een interessante onderzoeksvraag zijn. Al heeft Rien van den Berg wel een theorie. ,,In veel gemeenschappen zie je dat het dialect razendsnel achteruit gaat als het isolement eenmaal is opgeheven. Op Urk is echter sprake van een sterk wij-tegen-de-restgevoel. Denk aan de begintijd waarin Urkers eigenlijk ongewenst waren in de polder, de strubbelingen tussen vissermannen en AID en recent de komst van de windmolens. Het kweekt een sterke saamhorigheid en dat is goed voor de eigen taal. Zo beschouwd mogen we dus best blij zijn dat die Emmeloorders hier al die grote windmolens neerplempen.”
Van den Berg begon zijn betoog door uit te leggen waarom het Urkers goede papieren heeft om naast het Nederlands en het Fries een officiële rijkstaal te worden. ,,Het Urkers is namelijk totaal anders dan alle andere streektalen.”
Van den Berg was donderdagavond in de bibliotheek te gast op een avond van Dialectkring Urk. Onderdeel van het programma was ook een inburgeringscursus van burgemeester Pieter van Maaren. Hij kreeg een serie spreekwoorden en gezegden voorgelegd en slaagde met vlag en wimpel.