Het Urkerland

'Ze waren hele gewone mensen én helden'

Postume Yad Vashem-onderscheiding voor Albert en Klaasje Ras-Visser. Vijf procent van de bevolking deed in de Tweede Wereldoorlog actief mee aan de Jodenvervolging door de nazi's. Negentig procent keek de andere kant op, want dat was gemakkelijker. De resterende vijf procent probeerde te helpen. Onder hen waren Albert en Klaasje Ras-Visser. Dinsdagmiddag werden ze daarvoor postuum geëerd met de Yad Vashem-onderscheiding.

Van het gezin dat in de oorlog op Sluisweg 10 woonde, leeft alleen Piete Wakker-Ras nog. Zij mocht de onderscheiding in ontvangst nemen, uit handen van de ambassadeur van de staat Israël, Aviv Shir-On. ,,Onze ouders hebben biddend en dankend deelgenomen aan het verzet", zei ze. ,,In het vertrouwen van Psalm 41."


Dat het Urker echtpaar 73 jaar na het einde van de oorlog alsnog deze onderscheiding krijgt, is te danken aan de stichting Urk in Oorlogstijd en Robert Hofman in het bijzonder. ,,Zonder hen was het nooit tot deze ceremonie gekomen", zei Mirjam Hanina-Tafelkruijer. Haar oudtante, Tachel Tafelkruijer, zat in de oorlog twee jaar lang ondergedoken bij de familie Ras.


De echtgenoot van 'tante Chel' was door de Duitsers gearresteerd. Hij stierf in Mauthausen. Na de oorlog trouwde ze opnieuw, ze woonde tot haar overlijden in 1981 in Amsterdam. Ze bedankte haar Urker redders op diverse manieren en keerde na de oorlog ook terug op Urk.


Tot het toekennen van een Yad Vashem-onderscheiding kwam het nooit. Albert en Klaasje Ras-Visser zouden dat ook nooit gewild hebben, zei Robert Hofman. ,,Ze gaven hulp vanuit hun geloofsovertuiging."


Hofman vertelde hoe in het gezin tijdens de oorlog verschillende onderduikers voor korte of lange tijd een plek vonden. ,,Iedereen die daar verbleef heeft de oorlog overleefd." Hij memoreerde ook hoe Albert en Klaasje steeds moesten liegen om de Duitsers om de tuin te leiden. Dat knaagde aan hen en daarom vroegen ze raad bij hun predikant. Die droeg hen op om vooral door te gaan met liegen.


Moshe Stiefel, rabbijn van Flevoland, haalde het verhaal van Noach aan. Die wordt in de Bijbel rechtvaardig genoemd. ,,Maar hij was een rechtvaardige die vooral op zichzelf gericht was. Albert en Klaasje hebben hun leven in gevaar gebracht om andere mensen te helpen." Mensen die de Yad Vashem-onderscheiding krijgen, worden 'rechtvaardigen onder de volken' genoemd.


Ambassadeur Aviv Shir-On omschreef Albert en Klaasje als 'een gewoon paar, maar toch ook weer niet'. ,,Ze waren helden, al vonden ze dat zelf niet. Ze hoorden bij de kleine groep mensen die niet wegkeek. Ik weet niet of wij hetzelfde gedaan zouden hebben."


Enkele jaren geleden kregen Gerrit en Marretje Kramer-Koffeman postuum de Yad Vashem-onderscheiding toegekend. Ook hun namen werden toegevoegd aan de eremuur in Jeruzalem, waarop vanuit de hele wereld namen verzameld zijn van mensen die het Joodse volk te hulp kwamen. De ceremonie in het Urker gemeentehuis werd dinsdag onder anderen bijgewoond door familieleden van Rachel Tafelkruijer en de familie Ras. Een Joods duo verleende muzikale medewerking en ook een groep Urker zangers zong een aantal liederen. Hun stevige uithalen maakten zichtbaar indruk op de Israëlische ambassadeur.


Op de oude foto: Albert en Klaasje Ras-Visser, met onderduikster Rachel Tafelkruijer.