Ook Urk kan profiteren van Amerikaans onderzoek
Lessen uit de lezing 'Generatie Angststoornis'
Hoe kunnen Urker ouders en opvoeders profiteren van de lessen uit het boek Generatie Angststoornis van de Amerikaanse sociaal psycholoog Jonathan Haidt? Om antwoord te geven op die vraag stonden Esther ten Napel (Berechja College) en Christianne Kapitein (Waypoint) vorige maand twee keer op het podium in De Koningshof. De presentatie is nog online terug te zien en de uitkomsten worden in dit artikel samengevat.
,,Het boek behandelt een onderwerp dat iedereen raakt: het effect van de smartphone op onze samenleving. Met een scherpe conclusie: de mentale gezondheid van jongeren is sinds 2010 wereldwijd gekelderd. En laat dat nu net het jaar zijn dat de smartphone in ons leven kwam.''
Waar in eerste instantie vooral de voordelen van dit apparaat werden belicht, gaat er inmiddels een heel ander geluid op: is er voldoende aandacht voor de nadelen van het schermgebruik voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen? ,,We zien het overal om ons heen: de op spelen gebaseerde kindertijd is bijna onmerkbaar vervangen door een op schermen gebaseerde wereld. Wat ooit bedoeld was als handig hulpmiddel lijkt nu de regie over ons dagelijks leven en de ontwikkeling van onze kinderen over te nemen. Tijdens de lezingen werd pijnlijk duidelijk dat we niet langer kunnen wegkijken'', zeggen Esther en Christianne.
Hersenen in ontwikkeling
extra kwetsbaar
Vooral het brein in ontwikkeling is extra kwetsbaar, benadrukt Haidt in zijn boek. ,,Jonge hersenen zijn helemaal niet in staat om de constante stroom aan prikkels te verwerken. Wanneer kinderen te vroeg beginnen met intensief smartphonegebruik, kan dit de neurologische ontwikkeling zelfs remmen. Essentiële hersenbanen voor sociale vaardigheden worden simpelweg niet aangelegd. We riskeren hiermee een generatie die het contact met de echte wereld - de realiteit - verliest.''
Dat de schade ernstig kan zijn dringt wereldwijd steeds meer door. Zo trekt de regering van Australië inmiddels een harde grens. Daar geldt vanaf december 2025 een officieel verbod op sociale media voor kinderen onder de zestien jaar.
,,Jongeren hebben fysiek spel en spontane interactie ingeruild voor een digitale stroom aan korte prikkels. En terwijl we onze kinderen in de fysieke wereld vaak overbeschermd opvoeden (ze mogen minder vaak alleen naar buiten), laten we hen in de digitale wereld volledig onbeschermd achter tussen schadelijke algoritmes, en mensen die daar op een negatieve manier gebruik van maken. Met alle gevolgen van dien: pubers die in een constante spiraal van sociale vergelijking terechtkomen, een meetbare afname van de concentratieboog en een enorme toename aan angstgevoelens.''
'Hoe buigen we dit om?'
Er zijn ook positieve signalen merkbaar. ,,Op Urk zijn de basisscholen al telefoonvrij en twee jaar geleden voerden ook de beide plaatselijke middelbare scholen de regel ‘thuis of in de kluis’ in. Docenten zien een wereld van verschil: jongeren maken weer écht contact met elkaar in de pauzes. Ook horen we van veel ouders de vraag: 'wat kunnen we thuis concreet doen?' Van daaruit ontstaan inmiddels hoopvolle initiatieven. Zo zijn er ouders die samen een convenant tekenen om hun kinderen van groep 1 tot en met 8 zonder sociale media op te voeden. Als een hele klas dezelfde regels volgt, is het voor een kind veel makkelijker om de smartphone nog even te laten liggen. Ook kiezen steeds meer ouders voor een 'domme' telefoon, zoals een Nokia, zodat hun kind wel bereikbaar is, maar niet wordt blootgesteld
aan alle 'sociale' apps. Een ander alternatief is de 'Safe Smartphone' (op Kosher OS), waarbij alleen veilige en noodzakelijke apps werken.''
Het goede voorbeeld geven
Een oproep aan ouders en opvoeders klinkt: leg ook zelf het schermpje vaker weg! ,,Onderzoek toont zelfs aan dat een telefoon die alleen maar op tafel ligt, al afleidt van het gesprek dat je voert. Vaak wordt gesproken over een 'verloren generatie' - een groep jongeren die we de verkeerde sturing hebben gegeven door hen te vroeg los te laten in de digitale wereld. Maar wij laten toch geen generatie verloren gaan? Wij geloven dat wij, juist hier als gemeenschap, het verschil kunnen maken. De kracht van Urk ligt in onze onderlinge verbondenheid. Wanneer we samen optrekken - ouders, scholen en verenigingen - kunnen we een veilige omgeving creëren waarin onze kinderen weer kind mogen zijn, zonder de constante druk en afleiding van een schermpje.''
De lezing is terug te zien via het youtube-kanaal van Richard Oost.
Wie vragen heeft over dit onderwerp of een steuntje in de rug wil, kan contact opnemen met Christianne Kapitein via 0527-690073 of info@waypoint-urk.nl