De angststoornis van Urk
Geef kinderen zelfstandige speeltijd buiten, zonder toezicht van volwassenen. Dat is één van de adviezen uit het boek Generatie angststoornis. Dit klinkt contra-intuïtief. Want je eerste instinct als ouder is het tegenovergestelde: houd ze in de gaten, weet waar ze zijn. Naai een GPS-tracker in hun jas! Maar dat is precies het probleem. Kinderen moeten juist zonder volwassenen leren hoe ze zich tot elkaar verhouden en hoe ze conflicten oplossen.
DURF!, Berechja, WayPoint en Urk op de Planken hielden een avond over de effecten van smartphonegebruik onder met name pubers. De avond was gebaseerd op het boek van Jonathan Haidt, aangevuld met ervaringen van schoolteamleider Esther en preventiewerker Christianne. De hele avond was eigenlijk één grote noodkreet.
Haidt wordt tegenwoordig vaak aangehaald. Deze krant besteedde er vorige week ook aandacht aan. En in 2024 schreef een andere DUS-columnist er ook al over. Ik neem dus aan dat het boek inmiddels niet meer aan te slepen is bij Koster en het Boekendal?
Wie het boek toch nog niet heeft gelezen, of de avond niet heeft teruggekeken op YouTube: doe dat. Wie daar geen tijd voor heeft, hier in het kort de belangrijkste adviezen van de avond:
- Stel de smartphone zo lang mogelijk uit: hoe later, hoe beter
- Geef een basistelefoon of smartphone zónder sociale media
- Steun het telefoonvrije schoolbeleid: laat het kind de telefoon thuislaten
- Zorg zelf voor ongedeelde aandacht: de telefoon op tafel verlaagt al de betrokkenheid
- En dus: geef kinderen zelfstandige speeltijd buiten, zonder toezicht van volwassenen
Dat laatste advies botst met de Urker praktijk. Want op Urk heeft een groepje jeugd die zelfstandige speeltijd al ruimschoots. Zonder toezicht van volwassenen, maar mét smartphone in de hand. Die combinatie is precies wat Haidt wil voorkomen. De smartphone is hier niet het alternatief voor buitenspelen; het is het gereedschap waarmee het buitenspelen ontspoort. Pubers stoken elkaar daarmee op. En met diezelfde smartphone wordt gefilmd hoe containers vanaf een scooter in de fik worden gegooid. Filmpjes die vervolgens met die smartphone massaal worden gedeeld.
Het is een zekerheid dat de rotonde het komende Oranjeweekend opnieuw vernield wordt. Met alle overlast die daarbij hoort. Alles is daarover al gezegd. Maar er is nu toch een nieuwe ontwikkeling. De gemeente wil een verbod op gezichtsbedekkende kleding bij dreigende situaties, met boetes tot 2500 euro. Advocaten en Amnesty International slaan alarm. Hun juridische argumenten klinken misschien valide. Maar op Urk weet iedereen waar die maatregelen over gaan: de rotonde. Als gewone maatregelen niet werken, dan moet je wat anders proberen. Unieke problemen op een uniek dorp vragen om unieke oplossingen.
Jan van den Berg