Wat gebeurde er nu echt in het Urkerbos?

Tien maanden lang zei de nu 16-jarige Jaap dat hij Dirk Post niet vermoord had. Vorige maand bekende hij dan toch. Naar eigen zeggen omdat de herinneringen aan die vreselijke dag terug waren gekomen. Tijdens de zitting, die dinsdag achter gesloten deuren plaatsvond in Lelystad, herhaalde hij die bekentenis. De ouders van het slachtoffer waren erbij en ook in hun richting zei Jaap, volgens zijn advocaat,  ’enorme spijt’ te hebben. Toch blijven er verschillende lezingen bestaan over wat er nu precies gebeurd is op dinsdag 17 november 2009.

Volgens Jaaps advocaat, Ilse van der Meer, gaf de hoofdverdachte vorige maand zelf aan een nieuwe verklaring af te willen leggen: ,,Hij heeft zich een hele periode niets herinnerd van wat er die dag is gebeurd. Maar na verloop van tijd kwamen er herinneringen. Daar kreeg hij last van en hij besefte dat hij hulp nodig had. Jaap heeft spijt. Hij had dit liever niet gedaan. Ze waren vrienden. Het spijt hem ook dat de nabestaanden door zijn ontkennen zo lang in onzekerheid hebben gezeten over de toedracht.”

Occultisme
De lezing van Jaap is dat ze die dinsdagmiddag afgesproken hadden om na schooltijd het bos in te gaan. Ze zouden daar geesten oproepen. Jaap verklaarde zich al sinds zijn elfde of twaalfde jaar bezig te houden met occultisme. Meer Urker jongeren zouden dat doen en volgens Jaap had Dirk daarvoor de laatste tijd ook interesse. Die dag gingen ze niet, zoals gebruikelijk, geesten oproepen via glaasje draaien, maar door het zeggen van een spreuk. Van der Meer: ,,Dirk zou daarna met een raar lachje of stemmetje iets gezegd hebben dat Jaap diep kwetste.” Welke opmerking precies gemaakt werd, wilde de raadsvrouw niet zeggen. Wel dat het ging over een vriendin van Jaap en dat het daarbij niet ging over de vriendin die destijds in diverse landelijke media werd opgevoerd als de oorzaak van een vermeende ruzie tussen Jaap en Dirk.
Jaap ontstak in woede. Volgens zijn advocate wilde hij Dirk slaan en werd hij daarbij aangemoedigd door één van de andere jongens, of door beide. Ze zouden ‘Sla hem, sla hem’ geroepen hebben. Daarop zou Jaap geslagen hebben, maar merkte hij daarbij dat hij een mes in de handen had. Een mes dat hij bovendien niet bewust meegenomen zou hebben: ,,Het was een mes dat hij die dag op school gebruikt had tijdens een les in netten boeten.”

‘Verschillende scenario’s’
Ondanks het stellige verhaal van Jaap, benadrukt persofficier Machiel Vink dat niet duidelijk is wat nu precies het motief is geweest. ,,In het dossier worden verschillende scenario’s genoemd. We kunnen niet zeggen welk scenario juist is. Verschillende mensen hebben verschillende dingen gezegd.” Volgens het Openbaar Ministerie (OM) had Jaap voor die middag in het bos al op meerdere momenten gezegd dat hij Dirk zou vermoorden. ,,Op de dag zelf heeft hij dat meerdere keren herhaald.”
Rutger ter Haar, advocaat van de 14-jarige medeverdachte, verklaart dat zijn cliënt een andere lezing heeft. ,,Ze gingen niet het bos in om een soort van seance te houden, maar omdat daar een hut zou zijn. Alleen Jaap, en niet Dirk, hield zich bezig met occulte zaken en begon met een soort van spel, waarbij hij beweerde geesten op te roepen. Het is niet waar dat Dirk vervolgens een belediging heeft geuit. Ook hebben de twee andere jongens niet geroepen dat Jaap Dirk moest slaan. Jaap haalde een mes tevoorschijn en toen zijn de jongens zo door angst gegrepen dat ze gevlucht zijn.”

Ter Haar vroeg in november vorig jaar al om de zaak tegen de zogenaamde medeverdachten niet voort te zetten. Persofficier Machiel Vink zei woensdag dat het OM overwogen heeft om te seponeren: ,,Maar vanwege de zwaarte van deze zaak wilden we graag dat de rechter de jongens vrijspreekt. We hebben de indruk dat daaraan, ook op Urk, meer waarde wordt gehecht dan aan een besluit van het OM alleen.”

‘Jongens geloofwaardig’
Het OM ging dus mee in de verklaringen van de jongens, die destijds 12 en 13 jaar oud waren en hechte minder waarde aan het verhaal van Jaap. Vink: ,,Van belang was dat de twee jongens hun verklaringen al in het begin deden. Bovendien vertelden ze los van elkaar hetzelfde verhaal. En ze hebben zichzelf ook belast. Dat komt de geloofwaardigheid ten goede.”

Wat volgens het OM en de twee jongens nu wél het motief was, blijft onduidelijk. ,,Daarover zijn in het dossier verschillende verklaringen afgelegd”, zegt Vink. Ter Haar wil er ‘vanwege de beslotenheid van de zitting’ niet verder op ingaan.
Voordat Jaap de moord bekende, had het uitgebreide politieonderzoek volgens het OM al genoeg bewijzen opgeleverd om Jaap aan te klagen. Er lagen verklaringen van ‘mede-verdachten en vele getuigen’. Verder was er forensisch bewijs. Er werd bloed van Dirk gevonden op de kleding van Jaap. Het mes werd aangetroffen in een sloot, in of bij het bos, al kon niet worden aangetoond dat Jaap dat mes had gebruikt. Vastgesteld werd dat Dirk 47 keer in het bovenlijf werd gestoken.
Ter Haar is opgelucht dat vrijspraak is geëist tegen de medeverdachten. ,,De verwachting is ook dat de rechter dit overneemt. We hopen dat er verzoening komt. Deze jongens en hun families moeten ook verder.”