Urk kampt met een arbeidsmigrantenvraagstuk, want wie is nu eigenlijk waarvoor verantwoordelijk?

Mensen die in de winterkou buiten slapen. Het gebeurt, ook op Urk en het betreft voornamelijk arbeidsmigranten, aldus wethouder Freek Brouwer in de meest recente raadsvergadering. Krijn de Jong wijdde er onlangs een gevoelige column aan, waarin beschreven werd hoe Urker inwoners in de bres sprongen en een buitenslaper in een hotel onderbrachten. Maar wie heeft de taak deze mensen een veilige slaapplek te bieden? We legden de kwestie voor aan de gemeente en aan Werckpost - die regelmatig de beschuldigende vinger voelen.

De gemeente stelt in haar reactie op de hoogte te zijn van in ieder geval twee ‘gevallen’ van buitenslapen in 2024. ,,Het is lastig hier zicht op te krijgen omdat de mensen de autoriteiten er niet bij willen betrekken, niet op de hoogte zijn van hun rechten en de gemeente pas vaak achteraf ingelicht wordt. Individuele gevallen komen dus voor, maar zijn tot nu toe incidenteel.’’ 

Volgens de gemeente ligt de eerste verantwoordelijkheid bij de werkgever. ,,Zij zijn verantwoordelijk om schrijnende (werk)situaties te voorkomen en bescherming te bieden. De gemeente heeft maar beperkt zicht op dit fenomeen omdat de meeste arbeidsmigranten niet ingeschreven staan in ons registratiesysteem, maar hier wel wonen.’’ 

De gemeente benadrukt dat het hier gaat om arbeidsmigranten uit Europa die, wanneer ze zelfredzaam zijn maar geen onderdak hebben, in principe vanuit regelgeving geen toegang hebben tot maatschappelijke opvang. ,,Als een arbeidsmigrant niet bij gemeente Urk staat ingeschreven, is er wel nationale en internationale wetgeving die bescherming kan bieden. Er is daarvoor een landelijk hulpaanbod en opvangplekken. Als gemeente kunnen wij deze mensen helpen door ze door te verwijzen naar deze hulpinstanties zoals het Leger des Heils in Almere en de noodopvang van Kwintus in Emmeloord.’’

Het aantal arbeidsmigranten schatten op Urk blijft lastig, aldus de gemeente, al worden regelmatig aantallen van 1.500 genoemd. In de gemeentelijke administratie staat echter niet opgetekend of iemand arbeidsmigrant is, of niet. ,,Wat wel te achterhalen is, is de nationaliteit. Er staan nationaliteiten geregistreerd uit landen in Oost-Europa waarbij het vermoeden is dat het om arbeidsmigranten gaat. Uit contact met Werckpost blijkt dat veel arbeidsmigranten hier voor kortere tijd verblijven, minder dan vier maanden. De persoon is dan niet verplicht om zich in te schrijven.’’

Ook Maria Coenen-Post van Werckpost reageert op de verhalen over arbeidsmigranten die op straat belanden. ,,Als er mensen door ons worden ontslagen, worden ze nooit (!) op straat gezet. Wij verzorgen de reis terug naar het thuisland, of ze reizen zelf naar een nieuw onderkomen. Wij geven ze ook altijd de tijd om iets anders te zoeken. Wij volgen hierin de wettelijke procedure qua termijn. Wat wij het meest tegenkomen, is dat mensen zelf vertrekken naar een andere baan.’’ 

De naam Werckpost wordt vaker genoemd, ook als het gaat om schrijnende situaties, maar die aanname is volgens Maria Coenen onjuist. ,,Dat zou kunnen komen omdat iemand in het verleden heeft gewerkt via ons, en nog een jasje van ons draagt, of iets dergelijks. Of iemand die tussenstations heeft gehad op eigen initiatief en dan weer terugkomt op eigen houtje. 

Feit blijft: mensen die buiten slapen zijn geen werknemers van ons. Als iemand langdurig niet kan werken vanwege ziekte, blijft diegene bij ons. En is het een andere reden, dan gaan ze zelf terug naar hun thuisland. Wij houden namelijk iedereen aan het werk, omdat ze anders niet kunnen sparen. Daarvoor komen de meeste arbeidsmigranten namelijk hier.’’