Hessel en Coby Visser blikken terug op Botswana: ‘we weten dat de Heere niet loslaat wat Hij begint’

Ruim 35 jaar geleden werden Hessel (67) en Coby (67) Visser onder een boom in Botswana geplant om de plaatselijke taal te leren: het Naro, de grootste taalgroep onder de ‘Bushmen’ in zuidelijk Afrika. De kennis van deze taal vormde de sleutel tot diverse mooie Bijbelvertaalprojecten en de harten van de bevolking. Het Urker zendingsechtpaar woonde en werkte van 1991 tot 2026 in het Zuid-Afrikaanse land en nam onlangs afscheid. Inmiddels hebben ze hun intrek genomen in hun woning in Wijk 8, waar ze alle gebeurtenissen van de afgelopen maanden rustig op zich in laten werken. Het is nog steeds wennen voor ze: geen vliegtickets boeken en koffers uit- en inpakken. Hun verlof heeft dit keer geen einddatum.

Het echtpaar reisde in juni 2024 voor de laatste keer af naar Botswana. In de achterliggende vijfendertig jaren hield Hessel zich voornamelijk bezig met Bijbelvertaalwerk in lokale talen van zuidelijk Afrika. Coby richtte zich op het gebruik van de Bijbel, waarbij ze mensen stimuleerde om de Bijbelvertaling te gebruiken en gaf daarnaast trauma healing cursussen. Terugblikkend op hun laatste twee jaren, zijn er diverse mooie nieuwe stappen gezet, waar Hessel en Coby dankbaar voor zijn.

De Family Bible

Al eerder, in 2012, werd het Nieuwe Testament in het Naro gepubliceerd. Het is de verwachting dat de vertaling van het Oude Testament in 2031 D.V. afgerond zal worden. In de tussenperiode is een ander mooi leesproduct gerealiseerd: de Naro Family Bible. Coby vertelt: ,,Door een team zijn 101 Bijbelverhalen eerst mondeling opgenomen en vervolgens opgeschreven. Ik ben op zoek gegaan naar een bestaande Bijbel met copyright, en vond deze via het Namibische Bijbelgenootschap. We konden de cover, afbeeldingen en verhalen van deze Bijbel gebruiken en aanpassen aan onze eigen inhoud. In sommige verhalen moesten we rekening houden met de San-cultuur. Zo hebben we de hoge leeftijd van Methusalem gedemonstreerd aan de hand van ‘iemand die heel veel verhalen weet’. Met InDesign is de lay-out verzorgd, het is heel mooi geworden.”

Met Pasen dit jaar kreeg elke kerk een aantal exemplaren mee om te verkopen in hun eigen omgeving. De opbrengst van de bijbels kunnen vervolgens weer ingezet worden ter ondersteuning van het eigen kerkwerk. ,,De Bijbel werd heel enthousiast ontvangen. De mensen waren er zó trots op, de Family Bible is echt iets van hen.”

Het Evangelie doorvertellen

Een andere mooie ontwikkeling die Hessel en Coby meemaakten in de afgelopen periode, was de introductie van vier extra talen op de radio en televisie. Ook het Naro bevindt zich onder deze talen, waardoor de bevolking het nieuws nu ook in hun moedertaal kan volgen. Mooi nieuws, want lang niet iedereen kan lezen in Botswana. Er is geen leescultuur, maar een sterke vertelcultuur. In de zogeheten ‘scripture engagement groups (SE-groups)’ leerde Coby hoe de mensen een Bijbelverhaal aan anderen kunnen vertellen. Samen namen ze vele Bijbelgedeeltes op, en plaatsten deze op de ‘5fish-app’, waarop het Evangelie in eigen taal of dialect kan beluisterd worden.

Maar ook op laagdrempelige wijze deelden Hessel en Coby over Jezus. Regelmatig reden mensen met hen mee in de auto. ,,Geen lifter ging de auto uit zonder een boekje met Bijbelteksten”, glimlacht Hessel.

De catechismus in het Naro

De laatste week voor hun vertrek arriveerden de catechismusboekjes, vertaald in het Naro. In dit boekje staat niet alleen een vereenvoudigde en vertaalde versie van de catechismus, maar staan ook Bijbelgedeelten die gelezen kunnen worden bij begrafenissen. ,,We hadden geen mooier afscheidscadeau kunnen geven.”

De Heere laat niet los

Elke kerkelijke gemeente nam op eigen wijze afscheid van het zendingsechtpaar. ,,Er zijn veel liederen voor ons gemaakt, en soms ook maaltijden.” Het valt Hessel en Coby moeilijk om hun levenswerk los te laten in Botswana. ,,Maar we weten dat de Heere niet loslaat wat Hij begint. Dat geeft troost.” Net als het feit dat ze samen getuige mochten zijn van zoveel mooie mijlpalen in Botswana.

Sinds begin augustus zijn Hessel en Coby op Urk; hun meubels zijn nog onderweg vanuit Botswana. Als vertaalconsulent blijft Hessel nog online voor vijftig procent betrokken bij diverse Bijbelvertaalprojecten, Coby is volledig gestopt met haar werkzaamheden. De echte cultuurschok moet nog komen, denken Hessel en Coby. ,,We worden nu erg verwend en het is natuurlijk vakantietijd. Tot nog toe is de grootste schok dat mensen Nederlands praten tegen ons in plaats van Urkers. Ook het herkennen van mensen vinden we lastig.” Hoewel ze op Urk hun ritme nog een beetje moeten vinden, is in ieder geval één ding hetzelfde als in Botswana, en dat is tevens Hessels levensmotto: ,,Lees je Bijbel, bid elke dag.”

Zendingsdienst in de Immanuëlkerk

In de Immanuëlkerk wordt zaterdag een bijzondere zendingsdienst gehouden ter gelegenheid van de terugkeer van Hessel en Coby naar Nederland. Tijdens deze dienst vertellen zij over hun jaren in Botswana, hun werk en de mensen met wie zij daar lief en leed hebben gedeeld. Wycliffe Bijbelvertalers is aanwezig om stil te staan bij het belang van Bijbelvertaalwerk en vanuit het zendingsdeputaat zal een korte meditatie verzorgd worden. Iedereen die zich betrokken voelt bij Hessel en Coby, het zendingswerk of gewoon graag meer wil horen over hun bijzondere verhaal, is van harte welkom. De dienst is van 11.00 tot 13.00 uur, de ontvangst met koffie is van 10.00 tot 10.45 uur.